ORTODONTİ NEDİR?Diş hekimliğinin bir uzmanlık dalı olan ortodonti, diş, çene ve yüzün anomalilerinin tedavisini ele alan bilim dalıdır. Günümüzde ortodontinin hitap ettiği kitle oldukça genişlemiş ve uygulama alanı da aynı oranda artmıştır. Kalıtım, gelişim yetersizlikleri, çeşitli kötü alışkanlıklar (parmak emme, uzun süre yalancı meme ve biberon kullanma, dudak ısırma) gibi faktörler sebebiyle oluşan rahatsızlıklar sonucu, ortodontiye ilgi de artmıştır.
Süt dişlenme dönemi olarak adlandırılan okul öncesi yıllarda parmak emme, dudak yeme, ağıza yabancı cisim sokma gibi alışkanlıklara bağlı olarak ortaya çıkan sorunların mümkün olduğu kadar azaltılmasına yönelik uygulamalar ÖNLEYİCİ ortodonti olarak adlandırılır. Bu alışkanlıklar süt dişlenme döneminde ortadan kaldırılırsa iskelet yapıda kalıcı bir bozukluk oluşması önlenebilir. Bunun için de birtakım ağız içi veya ağız dışı apareylerden yararlanılabilir.
Karışık dişlenme dönemi yaş olarak ilkokul çağı çocuklarına tekabül eder, ağızda hem süt hem de daimi dişlerinin bulunduğu dönemdir. Bu dönemde zamanından önce veya sonra süt dişlerinin kaybedilmesi ve alttan gelen daimi dişlere rehberlik edememeleri sonucunda birtakım yer problemleri oluşabilir. Oluşan çapraşıklığın giderilmesi ortodontik tedaviyle mümkündür. Yine bu dönemde başlayıp ergenlik çağının sonuna kadar devam eden çeneler arası uyumsuzlukların ortodontik tedavi ile giderilmesi de sözkonusudur.
Daimi dişlenme döneminde diş dizlerindeki bozukluklar diş çekimi yapılarak veya yapılmadan sabit ya da hareketli aygıtlarla düzeltilebilir. Dişeti hastalıklarına bağlı olarak meydana gelen diş düzensizlikleri veya diş kaybına bağlı olarak meydana gelen düzensizliklerin tedavileri de ortodontinin konusudur.
Ortodontik tedavi (tel tedavisi) hangi yaş gruplarında uygulanabilir?
Dişsel düzeltmelerde yaş sorun değildir. Hasta kaç yaşında olursa olsun tedavi mümkündür. Eğer bireyin kemik yapısında bir düzensizlik söz konusu ise (iskeletsel) yaş önemlidir. Bu durumda fonksiyonel tedaviye gereksinimvardır ki bu tedavi de ergenlik çağına kadar olan sürede yapılır. Ortalama tedavi süresi 18-24 ay olmasına rağmen kişiden kişiye değişir. Yetişkin hastaların tedavisi çocuk hastalara kıyasla daha uzun sürebilir.
Ortodontiste gitmek için en iyi zaman nedir?
Çocuklarda ilk dişlerin (süt dişleri) konumları hakkında çok fazla endişelenmeye gerek yoktur. Bu dişler arasında bulunan boşluklar, doğal gelişim göstergesidir. Erişkinlerin dişlerindeki gibi sıkı temaslar ileride meydana gelebilecek yer darlığı ve dolayısıyla dişlerde çapraşıklığın göstergesi olabilir. Daimi dişler 6-7 yaşlarında sürmeye başlarlar ancak 7-9 yaşları arasında, kesici dişler sürene dek pek fazla problem gözlenmez. Ancak süt dişlerinin tümü daimileriyle yer değişene dek yerinde tutulmalıdır. Aile hekiminiz sizi erken yaşta bir ortodontiste yönlendirse dahi bu her zaman tedavinin çok erken başlatılacağı anlamına gelmez.
Yetişkinlere de ortodontik tedavi (tel tedavisi) yapılabilir mi?
Evet. Gelişen teknoloji, çocukken yapılamayan ortodontik tedaviyi yetişkinlikte mümkün kılmaktadır. Aslında dişleri ilgilendiren tedaviler hemen her yaşta yapılabilir; yeter ki dişler veperiyodonsiyum sağlıklı olsun. Fakat çene kemiklerini ilgilendiren anomaliler yetişkin hastalarda ortodontik tedaviye ek olarak cerrahiyle düzeltilebilir.
ESTETİK BRAKETLER
Çene ortopedisi ne anlama gelir?
Çene ortopedisi çenelerin yüze veya birbirine göre bozulan ilişkilerini özel apareylerle düzeltmeyi amaç edinen bir ortodonti alanıdır. Mesela alt çene ileriliği ve-veya üst çene geriliği (sınıf III), alt çenegeriliği ve-veya üst çene ileriliği (sınıf II) küçük yaşlarda ortopediktedavi ile düzeltilebilir (II: Sınıf anomaliler). Yalnız dişlerindüzeltilmesi ise ortodontik tedavi ile elde edilir; fakat çoğu zaman ortopedik tedavi ve ortodontik tedavi birlikte yürütülür.
Ortognatik tedavi nedir?
Büyüme gelişim tamamlandıktan sonra iskeletsel bozuklukların düzeltimi için ortodontik tedavi ve ortognatik cerrahi birlikte uygulanır. Çok kısasürede elde edilen estetik sonuç başarılı olmakta ve günümüz deortognatik cerrahi tedavi gittikçe yaygınlaşmaktadır.
Ortodontik tedavi sırasında dişler nasıl hareket eder?
Diş üzerine yay, tel veya özel lastiklerle bir kuvvet uygulanırsa kuvvetinyönünde bir hareket oluşur. Hareket eden dişin önünde geçici bir süre için kemik dokusu yıkımı olur, hareketin aksi yönde ise yeni kemikdokusu yapılır.
Pekiştirme tedavisi nedir?
Ortodontiktedavi yaklaşık 2 yıl sürer. Dişler düzeldikten hemen sonra etrafındaki yapılar (periodonsiyum) dişlerin yeni konumuna uyum sağlayamamıştır. Ayrıca kemik dokusu olgunlaşmamıştır. Bu nedenle apareyler çıkarılırsa dişler eski yerlerine dönebilirler. Bunu önlemek için düzelmiş dişleri yapılacak başka aygıtlarla yerlerinde pekiştirmek gerekir. Tedavinin buson aşamasına pekiştirme tedavisi denir. Bu dönemde de çocukların dişlerine gereken özeni göstermesi şarttır.
Ortodontik aparey nedir?
Aparey aygıt anlamına gelir. Ortodontik tedavide kullanılan bütün düzenekler bu adla anılırlar. Apareyler çok çeşitlidir
• a. Bazı apareyler ağızdan çıkarılıp takılabilir. Bunlara hareketli aparey denir. Bunların üzerlerine konulan yaylar, vidalar, düzeltilecek dişlere bir kuvvet uygular. Hareketli apareylerin bazıları hem alt hemde üst çeneye oturur ve tek gövdeli (monoblok) olan bu aygıtlarla ortopedik tedaviler yapılır.
• b. Bazı aygıtlar dişler üzerine yapıştırılan oluklu bir metal (braket) ile bu oluklu metallere uygulanan tellerden oluşur. Bunlara sabit aparey denir.
Aparey seçiminde kararı ortodonti uzmanı verir. Kural olarak en kısa zamanda, en etkin tedavi düşünülür. Ayrıca çocuğun tedavi yaptırma isteği, uyumu ve ailenin ekonomik koşulları da aparey seçimini etkiler.
Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu kurallar nelerdir?
Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu olan kurallar vardır. Anne ve babaların da tedavi süresince çocuklarını dikkatle izlemeleri gerekir. Bu kurallar şunlardır:
• 1- Ortodontik tedaviye başlamadan önce çürük dişlerin tedavi edilmesi ve diş etinin tam sağlıklı duruma getirilmesi gerekir.
• 2- Tedaviye başlanınca ortodonti uzmanı, koyduğu tanıya göre çocuğa biraparey uygular. Bu apareye ve dişlere daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi çok iyi bakılması; dişlerin düzenli fırçalanmasışarttır. Hele sabit aygıtlarda dişlerin üzerine yapıştırılan olukların etrafında diş plağı çok çabuk yerleşir. Buna imkan verilmemesi gerekir.
• 3- Hekim tedaviye başladıktan sonra hastasını ortalama ayda birgörür. Dolayısıyla ortodontik tedavide büyük görev, çocuklara düşer. Bunedenle dişleri düzeltilecek çocuklarda tedavi isteği olması gerekir. Ailenin zorlaması çoğu zaman olumsuz etki uyandırmaktadır.
• 4- Hekimin kontroller sırasındaki tavsiyelerine dikkatle uyulmalıdır.
• 5- Randevular aksatılmamalıdır
• 6- Apareylerde kırılma, kopma veya ağıza yapışan düzeneklerde çıkma varsa tedavi kesintiye uğrar. Böyle durumlarda hemen hekimebaşvurulmalıdır.
• 7- Pekiştirme tedavisinde bıkkınlık gösterilmemeli; uygulanan aygıt ağıza düzenli takılmalıdır.
Günümüzde daha az farkedilen ortodontik apareyler mevcuttur.
Ortodontinin dışarıdan bakıldığında daha az farkedilmesi mümkün mü?
Günümüzde daha az fark edilen malzemelerle ortodontik tedavinin en çekinilen özelliği olan tel görünümünden kurtulmak mümkün olabilmektedir. Dişin üst yüzlerine yapıştırılan apareyler metal renginde, beyaz veya dişrenginde olabilirler. Hatta bazı durumlarda dişin görünmeyen arka kısımlarına da uygulanabilirler.
Ortodontik tedavi pahalı mıdır?
Ortodontik tedavide fiyatlar vakanın şiddetine göre değişmektedir. Ortodontik tedavi uzun süreli bir tedavidir. Yapılan bir araştırmada aynı süredeTürk kadınlarının kuaför masrafının aynı uzunluktaki ortodontik tedaviden daha fazla tuttuğu hesaplanmıştır. Ortodontik tedavi yaptırmak istediğinizde bütçenize uygun ödeme planı konusunda sizeyardımcı olunacaktır.
Not: Bu sayfadaki bilgilerin bir kısmı Prof. Dr. İlter Uzelin yazısından alınmıştır.
Süt dişlenme dönemi olarak adlandırılan okul öncesi yıllarda parmak emme, dudak yeme, ağıza yabancı cisim sokma gibi alışkanlıklara bağlı olarak ortaya çıkan sorunların mümkün olduğu kadar azaltılmasına yönelik uygulamalar ÖNLEYİCİ ortodonti olarak adlandırılır. Bu alışkanlıklar süt dişlenme döneminde ortadan kaldırılırsa iskelet yapıda kalıcı bir bozukluk oluşması önlenebilir. Bunun için de birtakım ağız içi veya ağız dışı apareylerden yararlanılabilir.
Karışık dişlenme dönemi yaş olarak ilkokul çağı çocuklarına tekabül eder, ağızda hem süt hem de daimi dişlerinin bulunduğu dönemdir. Bu dönemde zamanından önce veya sonra süt dişlerinin kaybedilmesi ve alttan gelen daimi dişlere rehberlik edememeleri sonucunda birtakım yer problemleri oluşabilir. Oluşan çapraşıklığın giderilmesi ortodontik tedaviyle mümkündür. Yine bu dönemde başlayıp ergenlik çağının sonuna kadar devam eden çeneler arası uyumsuzlukların ortodontik tedavi ile giderilmesi de sözkonusudur.
Daimi dişlenme döneminde diş dizlerindeki bozukluklar diş çekimi yapılarak veya yapılmadan sabit ya da hareketli aygıtlarla düzeltilebilir. Dişeti hastalıklarına bağlı olarak meydana gelen diş düzensizlikleri veya diş kaybına bağlı olarak meydana gelen düzensizliklerin tedavileri de ortodontinin konusudur.
Ortodontik tedavi (tel tedavisi) hangi yaş gruplarında uygulanabilir?
Dişsel düzeltmelerde yaş sorun değildir. Hasta kaç yaşında olursa olsun tedavi mümkündür. Eğer bireyin kemik yapısında bir düzensizlik söz konusu ise (iskeletsel) yaş önemlidir. Bu durumda fonksiyonel tedaviye gereksinimvardır ki bu tedavi de ergenlik çağına kadar olan sürede yapılır. Ortalama tedavi süresi 18-24 ay olmasına rağmen kişiden kişiye değişir. Yetişkin hastaların tedavisi çocuk hastalara kıyasla daha uzun sürebilir.
Ortodontiste gitmek için en iyi zaman nedir?
Çocuklarda ilk dişlerin (süt dişleri) konumları hakkında çok fazla endişelenmeye gerek yoktur. Bu dişler arasında bulunan boşluklar, doğal gelişim göstergesidir. Erişkinlerin dişlerindeki gibi sıkı temaslar ileride meydana gelebilecek yer darlığı ve dolayısıyla dişlerde çapraşıklığın göstergesi olabilir. Daimi dişler 6-7 yaşlarında sürmeye başlarlar ancak 7-9 yaşları arasında, kesici dişler sürene dek pek fazla problem gözlenmez. Ancak süt dişlerinin tümü daimileriyle yer değişene dek yerinde tutulmalıdır. Aile hekiminiz sizi erken yaşta bir ortodontiste yönlendirse dahi bu her zaman tedavinin çok erken başlatılacağı anlamına gelmez.
Yetişkinlere de ortodontik tedavi (tel tedavisi) yapılabilir mi?
Evet. Gelişen teknoloji, çocukken yapılamayan ortodontik tedaviyi yetişkinlikte mümkün kılmaktadır. Aslında dişleri ilgilendiren tedaviler hemen her yaşta yapılabilir; yeter ki dişler veperiyodonsiyum sağlıklı olsun. Fakat çene kemiklerini ilgilendiren anomaliler yetişkin hastalarda ortodontik tedaviye ek olarak cerrahiyle düzeltilebilir.
ESTETİK BRAKETLER
Çene ortopedisi ne anlama gelir?
Çene ortopedisi çenelerin yüze veya birbirine göre bozulan ilişkilerini özel apareylerle düzeltmeyi amaç edinen bir ortodonti alanıdır. Mesela alt çene ileriliği ve-veya üst çene geriliği (sınıf III), alt çenegeriliği ve-veya üst çene ileriliği (sınıf II) küçük yaşlarda ortopediktedavi ile düzeltilebilir (II: Sınıf anomaliler). Yalnız dişlerindüzeltilmesi ise ortodontik tedavi ile elde edilir; fakat çoğu zaman ortopedik tedavi ve ortodontik tedavi birlikte yürütülür.
Ortognatik tedavi nedir?
Büyüme gelişim tamamlandıktan sonra iskeletsel bozuklukların düzeltimi için ortodontik tedavi ve ortognatik cerrahi birlikte uygulanır. Çok kısasürede elde edilen estetik sonuç başarılı olmakta ve günümüz deortognatik cerrahi tedavi gittikçe yaygınlaşmaktadır.
Ortodontik tedavi sırasında dişler nasıl hareket eder?
Diş üzerine yay, tel veya özel lastiklerle bir kuvvet uygulanırsa kuvvetinyönünde bir hareket oluşur. Hareket eden dişin önünde geçici bir süre için kemik dokusu yıkımı olur, hareketin aksi yönde ise yeni kemikdokusu yapılır.
Pekiştirme tedavisi nedir?
Ortodontiktedavi yaklaşık 2 yıl sürer. Dişler düzeldikten hemen sonra etrafındaki yapılar (periodonsiyum) dişlerin yeni konumuna uyum sağlayamamıştır. Ayrıca kemik dokusu olgunlaşmamıştır. Bu nedenle apareyler çıkarılırsa dişler eski yerlerine dönebilirler. Bunu önlemek için düzelmiş dişleri yapılacak başka aygıtlarla yerlerinde pekiştirmek gerekir. Tedavinin buson aşamasına pekiştirme tedavisi denir. Bu dönemde de çocukların dişlerine gereken özeni göstermesi şarttır.
Ortodontik aparey nedir?
Aparey aygıt anlamına gelir. Ortodontik tedavide kullanılan bütün düzenekler bu adla anılırlar. Apareyler çok çeşitlidir
• a. Bazı apareyler ağızdan çıkarılıp takılabilir. Bunlara hareketli aparey denir. Bunların üzerlerine konulan yaylar, vidalar, düzeltilecek dişlere bir kuvvet uygular. Hareketli apareylerin bazıları hem alt hemde üst çeneye oturur ve tek gövdeli (monoblok) olan bu aygıtlarla ortopedik tedaviler yapılır.
• b. Bazı aygıtlar dişler üzerine yapıştırılan oluklu bir metal (braket) ile bu oluklu metallere uygulanan tellerden oluşur. Bunlara sabit aparey denir.
Aparey seçiminde kararı ortodonti uzmanı verir. Kural olarak en kısa zamanda, en etkin tedavi düşünülür. Ayrıca çocuğun tedavi yaptırma isteği, uyumu ve ailenin ekonomik koşulları da aparey seçimini etkiler.
Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu kurallar nelerdir?
Ortodontik tedavide çocukların uyması zorunlu olan kurallar vardır. Anne ve babaların da tedavi süresince çocuklarını dikkatle izlemeleri gerekir. Bu kurallar şunlardır:
• 1- Ortodontik tedaviye başlamadan önce çürük dişlerin tedavi edilmesi ve diş etinin tam sağlıklı duruma getirilmesi gerekir.
• 2- Tedaviye başlanınca ortodonti uzmanı, koyduğu tanıya göre çocuğa biraparey uygular. Bu apareye ve dişlere daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi çok iyi bakılması; dişlerin düzenli fırçalanmasışarttır. Hele sabit aygıtlarda dişlerin üzerine yapıştırılan olukların etrafında diş plağı çok çabuk yerleşir. Buna imkan verilmemesi gerekir.
• 3- Hekim tedaviye başladıktan sonra hastasını ortalama ayda birgörür. Dolayısıyla ortodontik tedavide büyük görev, çocuklara düşer. Bunedenle dişleri düzeltilecek çocuklarda tedavi isteği olması gerekir. Ailenin zorlaması çoğu zaman olumsuz etki uyandırmaktadır.
• 4- Hekimin kontroller sırasındaki tavsiyelerine dikkatle uyulmalıdır.
• 5- Randevular aksatılmamalıdır
• 6- Apareylerde kırılma, kopma veya ağıza yapışan düzeneklerde çıkma varsa tedavi kesintiye uğrar. Böyle durumlarda hemen hekimebaşvurulmalıdır.
• 7- Pekiştirme tedavisinde bıkkınlık gösterilmemeli; uygulanan aygıt ağıza düzenli takılmalıdır.
Günümüzde daha az farkedilen ortodontik apareyler mevcuttur.
Ortodontinin dışarıdan bakıldığında daha az farkedilmesi mümkün mü?
Günümüzde daha az fark edilen malzemelerle ortodontik tedavinin en çekinilen özelliği olan tel görünümünden kurtulmak mümkün olabilmektedir. Dişin üst yüzlerine yapıştırılan apareyler metal renginde, beyaz veya dişrenginde olabilirler. Hatta bazı durumlarda dişin görünmeyen arka kısımlarına da uygulanabilirler.
Ortodontik tedavi pahalı mıdır?
Ortodontik tedavide fiyatlar vakanın şiddetine göre değişmektedir. Ortodontik tedavi uzun süreli bir tedavidir. Yapılan bir araştırmada aynı süredeTürk kadınlarının kuaför masrafının aynı uzunluktaki ortodontik tedaviden daha fazla tuttuğu hesaplanmıştır. Ortodontik tedavi yaptırmak istediğinizde bütçenize uygun ödeme planı konusunda sizeyardımcı olunacaktır.
Not: Bu sayfadaki bilgilerin bir kısmı Prof. Dr. İlter Uzelin yazısından alınmıştır.
|
